محمد سعيد جانب اللهى

99

پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )

در سنگسر : 1 . خمير آرد جو را به شانه‌ها مىبندند . 2 . شاه خمير كه از موى بز زردرنگ ، تخم‌مرغ ، ( با پوست و محتويات آن ) ، زاج سفيد و آرد جو درست مىشود ، به پشت بدن از شانه تا كمر مىبندند ( اعظمى : 57 ) . در بوشهر مغز بادام تلخ را كوبيده با كمى آب مخلوط كرده خمير مىكنند و روى يك قطعه پارچه ريخته در محل درد مىگذارند ( افشار سيستانى ، 1369 : 675 ) . پادرد در سيستان : 1 . جوشاندهء شيبلى « 1 » مىخورند . 2 . هيزم درخت مخ « 2 » كه درخت خودرويى است با كلمك‌شور « 3 » و شور « 4 » در چاله‌اى مىسوزانند و خاكستر كه شد ، چوبى روى چاله مىگذارند و مريض روى چاله مىخوابد ( جانب اللهى ، 1381 : 244 ) . در ايرانشهر : 1 . قبل از صبحانه جوشاندهء گلدر مىخورند و براى مدتى پياده‌روى مىكنند . 2 . برگ درخت گز را داخل پارچهء تميز گذاشته گرم مىكنند و روى پا مىبندند ( همان : 255 ) . عشاير بويراحمدى براى درمان پادرد از برگ گياه زرآويز « 5 » استفاده مىكنند ( نامهء نور ، ش 10 و 11 ) . در خراسان : 1 . مقدارى روغن بلسان را با روغن كنده « 6 » مخلوط مىكنند و به موضع درد مىمالند . 2 . برگ كلم را آب‌پز كرده ، مىكوبند و با زردهء تخم‌مرغ و گل سركه و آرد جو و دو يا سه مثقال روغن گل سرخ مىآميزند و از آن مرهمى مىسازند و بر موضع درد مىگذارند . 3 . آب‌غوره و ترياك را مخلوط كرده به پا مىمالند . 4 . روغن گردوى كهنه را بر موضع درد مىكشند .

--> ( 1 ) . s ? ibli ( 2 ) . max ( 3 ) . kalmaks ? ur ( 4 ) . s ? ur ( 5 ) . zar viz ( 6 ) . konda : از نوعى درخت كوهستانى شبيه به درخت گز مىگيرند ، اين درخت بيشتر در حوالى كلات نادرى و كوه‌هاى هزارمسجد مىرويد و عموما چند شاخه و بدون تنه است . براى تهيهء روغن شاخه‌هاى درخت فوق را مدتى روى آتش نگاه مىدارند ، كم‌كم قطرات روغن مخلوط با آب از نوك و بدنهء چوب بيرون مىچكد كه آن را روغن كنده مىگويند .